Shloka 15
Chapter 47: Krauñca-vyūha Deployment and Conch-Signals
Kaurava–Pāṇḍava Readiness
वासुदेवश्च भगवान् पृष्ठतोडनुजगाम तम् । तथा मुख्याश्न राजानस्तच्चित्ता जग्मुरुत्सुका:,कुन्तीपुत्र धनंजय उन्हें शत्रु-सेनाकी ओर जाते देख तुरंत रथसे उतर पड़े और भाइयोंसहित उनके पीछे-पीछे जाने लगे। भगवान् श्रीकृष्ण भी उनके पीछे गये तथा उन्हींमें चित्त लगाये रहनेवाले प्रधान-प्रधान राजा भी उत्सुक होकर उनके साथ गये
sañjaya uvāca |
vāsudevaś ca bhagavān pṛṣṭhato 'nujagāma tam |
tathā mukhyāś ca rājānas tac-cittā jagmur utsukāḥ ||
Sañjaya sprach: Der erhabene Herr Vāsudeva folgte ihm von hinten. Ebenso gingen die vornehmsten Könige—mit ihrem Geist auf ihn gerichtet—eifrig mit. Die Szene macht deutlich, wie Arjunas entschlossener Schritt selbst große Herrscher in eine gemeinsame Ausrichtung zieht, und wie Kṛṣṇas standhafte Begleitung den Augenblick mit göttlicher Führung inmitten der moralischen Spannung des Krieges umrahmt.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical force of resolute action aligned with duty: when a principal agent moves with purpose, others—leaders included—are drawn to follow. It also emphasizes divine accompaniment: Kṛṣṇa’s following presence signifies guidance and steadiness amid the uncertainties of righteous warfare.
Sañjaya reports that Kṛṣṇa (Vāsudeva) follows behind ‘him’ (contextually, Arjuna as he advances), and the leading kings, intent on him, eagerly go along as well—marking a moment of collective movement and heightened anticipation on the battlefield.