Shloka 27
भीष्मविक्रमदर्शनं तथा क्रौञ्चारुणव्यूहविधानम् | Bhīṣma’s Ascendancy and the Organization of the Krauñcāruṇa Formation
रागीः कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धोः 3 हिंसात्मको5शुचि:* ५ | हर्षशोकान्वित: कर्ता राजस: परिकीर्तित:,जो कर्ता आसक्तिसे युक्त, कर्मोके फलको चाहनेवाला और लोभी है तथा दूसरोंको कष्ट देनेके स्वभाववाला, अशुद्धाचारी और हर्ष-शोकसे लिप्त है, वह राजस कहा गया है
rāgī karmaphalaprepsur lubdho hiṁsātmako 'śuciḥ | harṣaśokānvitaḥ kartā rājasaḥ parikīrtitaḥ ||
Arjuna sprach: Der Handelnde, der von Anhaftung getrieben ist, nach den Früchten der Tat verlangt, gierig ist, von schädigender Natur, unrein im Wandel und in Jubel wie in Kummer verstrickt—ein solcher Täter wird rājasa genannt. Ethisch beschreibt dies Handeln, das von Begierde und Unruhe angetrieben wird statt von Klarheit oder Selbstzucht, und es warnt: eine solche Motivation verdirbt das Urteil und führt zu Leid für sich selbst und andere.
अजुन उवाच
Educational Q&A
A rājasa doer is defined by attachment and craving for results, greed, harmfulness, impurity of conduct, and emotional volatility (elation and grief). The teaching evaluates action by inner motive: when desire and agitation dominate, conduct becomes ethically compromised and unstable.
Within Bhīṣma Parva’s instruction on conduct and qualities, Arjuna voices (or frames) a definition of the rājasa type of agent. The verse functions as a moral-psychological classification, contrasting rājasa motivation with more disciplined or clearer modes of action.