Shloka 8
Viśvarūpa-darśana (The Vision of the Universal Form) — महायोगेश्वरस्य विश्वरूपदर्शनम्
७ ।। प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुन: पुन: । भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात्,अपनी प्रकृतिको अंगीकार* करके स्वभावके बलसे परतन्त्र हुए इस सम्पूर्ण भूतसमुदायको बार-बार उनके कर्मोके अनुसार रचता हूँ?
prakṛtiṁ svām avaṣṭabhya visṛjāmi punaḥ punaḥ | bhūta-grāmam imaṁ kṛtsnam avaśaṁ prakṛter vaśāt ||
Gestützt auf Meine eigene Prakṛti (die schöpferische Natur) bringe Ich immer wieder diese ganze Menge von Wesen hervor—hilflos, weil sie von der Kraft der Prakṛti getrieben werden. Der Vers betont, dass verkörperte Geschöpfe unter den Beschränkungen ihrer bedingten Natur handeln, während der Herr, souverän bleibend, die Weltordnung wieder und wieder manifestiert, damit Leben und moralische Kausalität (Karma) fortbestehen.
अजुन उवाच
Educational Q&A
The Lord declares that creation is cyclical and occurs through His own Prakṛti; beings are compelled by their nature (guṇas/conditioning), while the divine remains the sovereign cause who repeatedly manifests the world so that karmic order and moral continuity can operate.
In the Bhīṣma Parva’s doctrinal discourse, the speaker explains how the cosmos and living beings are repeatedly brought forth. The emphasis is on the contrast between the Lord’s mastery over Prakṛti and the creatures’ dependence on Prakṛti’s force.