Shloka 2
Viśvarūpa-darśana (The Vision of the Universal Form) — महायोगेश्वरस्य विश्वरूपदर्शनम्
१, २; बृहदारण्यक उप० ६,६), “अत्रैव समवलीयन्ते” (बृहदारण्यक उप० ३ ४ बृहदारण्यक उप० ६ ५, ६, ७; बृहदारण्यक उप० ६ राजविद्या: राजगुह्ांँ पवित्रमिदमुत्तममरें । प्रत्यक्षावगमं" धर्म्य सुसुखं कर्तुमव्ययम्5 यह विज्ञानसहित ज्ञान सब विद्याओंका राजा, सब गोपनीयोंका राजा, अति पवित्र, अति उत्तम, प्रत्यक्ष फलवाला, धर्मयुक्त, साधन करनेमें बड़ा सुगम* और अविनाशी है
rājavidyā rājaguhyaṁ pavitram idam uttamam | pratyakṣāvagamaṁ dharmyaṁ susukhaṁ kartum avyayam ||
Diese Lehre—Erkenntnis samt Verwirklichung—ist der König aller Wissensarten und das am strengsten gehütete Geheimnis: höchst reinigend und unvergleichlich. Sie wird unmittelbar erkannt, ist dem Dharma gemäß, leicht zu üben und in ihrer Frucht unvergänglich.
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse praises a highest form of spiritual knowledge as both ethically grounded (dharmya) and directly realizable (pratyakṣāvagama). It emphasizes that true wisdom is not merely theoretical: it purifies, is practicable without undue hardship, and yields an imperishable benefit.
In the Bhīṣma Parva’s battlefield setting, the discourse turns to the value of inner knowledge amid outer conflict. The speaker highlights that the teaching being given is the most confidential and elevating guidance—meant to be lived and realized even in the pressure of war and moral crisis.