Shloka 14
ध्यानयोगः — Dhyāna-Yoga
Discipline of Meditation and Mental Restraint
ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य और शूद्र--इन चार वर्णोंका समूह गुण और कर्मोंके विभागपूर्वक मेरे द्वारा रचा गया है।* इस प्रकार उस सृष्टि-रचनादि कर्मका कर्ता होनेपर भी मुझ अविनाशी परमेश्वरको तू वास्तवमें अकर्ता ही जानः ।।
cāturvarṇyaṁ mayā sṛṣṭaṁ guṇa-karma-vibhāgaśaḥ | tasya kartāram api māṁ viddhy akartāram avyayam || na māṁ karmāṇi limpanti na me karma-phale spṛhā | iti māṁ yo 'bhijānāti karmabhir na sa badhyate ||
Die vierfache Ordnung—brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya und śūdra—habe ich hervorgebracht, unterschieden nach der Verteilung der Eigenschaften und nach der Art der Werke, die sie verrichten. Und doch, obgleich ich der Ursprung dieser Ordnung bin, erkenne mich wahrhaft als Nicht-Handelnden und Unvergänglichen. Handlungen beflecken mich nicht, und nach der Frucht der Handlung begehre ich nicht. Wer mich in dieser Wahrheit erkennt, wird auch durch Handlungen nicht gebunden.
अजुन उवाच
Educational Q&A
The Lord explains that social roles are differentiated by qualities (guṇa) and work (karma), yet the Supreme remains untouched by action and desire for results. Knowing this truth supports Karma-yoga: performing one’s duty without possessive attachment, thereby avoiding bondage.
In the midst of the Kurukṣetra teaching, Krishna addresses Arjuna’s moral confusion about action and responsibility. He clarifies how duty can be performed without spiritual entanglement by understanding the Lord’s transcendence and by relinquishing craving for outcomes.