Shloka 27
Bhīṣma-parva Adhyāya 16 — Saṃjaya’s Boon, Bhīṣma’s Protection, and the Dawn Arraying of Armies
नैव नस्तादृशो राजन दृष्टपूर्वो न च श्रुत: । अनीकानां समेतानां कौरवाणां तथाविध:,राजन्! कौरवोंकी इतनी बड़ी सेनाका वैसा संगठन मैंने पहले कभी न तो देखा था और नसुना ही था
naiva nas tādṛśo rājan dṛṣṭapūrvo na ca śrutaḥ | anīkānāṁ sametānāṁ kauravāṇāṁ tathāvidhaḥ ||
Sañjaya sagte: O König, niemals zuvor habe ich eine solche Aufstellung gesehen—und nicht einmal davon gehört. Die Kaurava-Heere, in vielen Abteilungen versammelt, waren in einer ebenso furchteinflößenden wie geordneten Formation aufgestellt. Diese Bemerkung hebt die außergewöhnliche Größe und Disziplin des Heeres hervor und deutet auf das schwere ethische Gewicht eines Krieges, in dem solche Macht aufgeboten wird.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse does not give a direct moral injunction, but it frames the ethical gravity of the coming conflict by emphasizing the unprecedented scale and disciplined organization of the Kaurava host—suggesting how immense power, once mobilized, magnifies the consequences of adharma and the suffering of war.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra about the battlefield preparations, expressing astonishment that he has never seen or heard of such a massive, well-organized deployment of the assembled Kaurava divisions.