Shloka 31
Bhīṣma-nipāta-saṃvāda — Sañjaya’s Report of Bhīṣma’s Fall (भीष्मनिपातसंवादः)
हयान् गजपदातींश्व रथांश्न तरसा बहून् निमज्जयन्तं समरे परवीरापहारिणम्,भीष्मजी उस समुद्रमें शत्रुपक्षके हाथियों, घोड़ों, पैदलों तथा बहुसंख्यक रथोंको वेगपूर्वक डुबो रहे थे। वे समरभूमिमें शत्रुवीरोंके प्राणोंका अपहरण करनेवाले थे
dhṛtarāṣṭra uvāca | hayān gajapadātīṁś ca rathāṁś ca tarasā bahūn nimajjayantaṁ samare paravīrāpahāriṇam |
Dhṛtarāṣṭra sprach: „Auf dem Schlachtfeld sehe ich Bhīṣma: mit unwiderstehlicher Schnelligkeit überwältigt und ‚versenkt‘ er gewaltige Scharen feindlicher Pferde, Elefanten, Fußsoldaten und Streitwagen—einer, der im Krieg zum Nehmer der Leben gegnerischer Helden wird.“
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical gravity of righteous warfare: a warrior’s excellence (vīrya) operates within kṣatriya-dharma, yet it necessarily entails the taking of life. It invites reflection on duty, consequence, and the tragic cost of conflict.
Dhṛtarāṣṭra is being informed/visualizing the battle and describes Bhīṣma’s ferocity: he is rapidly crushing the enemy’s forces—horses, elephants, infantry, and chariots—like drowning them in a sea of combat, and he is killing opposing heroes.