Shloka 10
Devanagari script
दशाहानि ततस्तप्त्वा भीष्म: पाण्डववाहिनीम् | निरविद्यत धर्मात्मा जीवितेन परंतप,परंतप! इस प्रकार दस दिनोंतक धर्मात्मा भीष्म पाण्डवसेनाको संतप्त करके अन्ततोगत्वा अपने जीवनसे ही ऊब गये
Transliteration
daśāhāni tatastaptvā bhīṣmaḥ pāṇḍavavāhinīm | niravidyat dharmātmā jīvitena parantapa ||
Translation
Sañjaya sprach: «Nachdem Bhīṣma zehn Tage lang das Heer der Pāṇḍavas wie mit Feuer gepeinigt hatte, wurde der rechtschaffene Bhīṣma—o Feindbezwinger—zuletzt des Lebens selbst überdrüssig. Der Vers betont die moralische Spannung des Krieges: Selbst ein dharmischer Ältester, an die Pflicht gebunden, kann an einen Punkt gelangen, an dem das Weiterleben inmitten solcher Verwüstung unerträglich erscheint.»
Word by Word
दशten
दश:
Karma
TypeAdjective
Rootदशन्
FormNeuter, Accusative, Plural
अहानिdays
अहानि:
Karma
TypeNoun
Rootअहन्
FormNeuter, Accusative, Plural
ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
तप्त्वाhaving tormented/afflicted
तप्त्वा:
Karana
TypeVerb
Rootतप्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for ktvā)
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डव-वाहिनीम्the Pandava army
पाण्डव-वाहिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाहिनी
FormFeminine, Accusative, Singular
निरविद्यतbecame weary/was disgusted (with)
निरविद्यत:
TypeVerb
Rootविद्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada, निर्
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
जीवितेनwith/with regard to life; by (his) life
जीवितेन:
Karana
TypeNoun
Rootजीवित
FormNeuter, Instrumental, Singular
परंतपO scorcher of foes (address)
परंतप:
TypeNoun
Rootपरंतप
FormMasculine, Vocative, Singular
परंतपO scorcher of foes (repeated)
परंतप:
TypeNoun
Rootपरंतप
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaB
BhīṣmaP
Pāṇḍavas (their army)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes