Shloka 31
Bhīṣma’s Fall, the Arrow-bed (śara-talpa), and the Establishment of Guard
भीमसेनश्व बलवान माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ । वासुदेवश्व वा्ष्णेयो यस्य नाथो व्यवस्थित:,“यहाँ केवल कुन्तीकुमार युधिष्ठिरमें ही ब्राह्मणोंके प्रति भक्ति, इन्द्रियसंयम, दान, तप और श्रेष्ठ सदाचार आदि सदगुण दिखायी देते हैं, जिनके फलस्वरूप उन्हें अर्जुन, बलवान् भीम तथा माद्रीकुमार पाण्डुपुत्र नकुल और सहदेव-जैसे भाई मिले हैं एवं वृष्णिनन्दन भगवान् वासुदेव उनके रक्षक और सहायक बनकर सदा साथ रहते हैं
bhīmasenaś ca balavān mādrīputrau ca pāṇḍavau | vāsudevaś ca vārṣṇeyo yasya nātho vyavasthitaḥ ||
Sañjaya sprach: „Er hat den mächtigen Bhīmasena und die beiden Pāṇḍava-Söhne der Mādrī; und Vāsudeva, der Vārṣṇeya, steht fest als sein Beschützer. Nur in Yudhiṣṭhira sind Hingabe gegenüber den Brāhmaṇas, Zügelung der Sinne, Freigebigkeit, Askese und edles Verhalten klar zu erkennen; als Frucht dieser Tugenden besitzt er Brüder wie Arjuna, den starken Bhīma, sowie Nakula und Sahadeva, und der Herr Vāsudeva bleibt stets an seiner Seite als Wächter und Helfer.“
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse links ethical excellence—reverence for the worthy (especially brāhmaṇas), self-control, generosity, austerity, and good conduct—with the ‘fruit’ of strong support: noble allies and, above all, the steadfast protection of Vāsudeva. It presents virtue as a cause of both human solidarity and divine guardianship.
Sañjaya is describing Yudhiṣṭhira’s side by highlighting the strength and support surrounding him: powerful brothers (Bhīma and the twins Nakula–Sahadeva) and Kṛṣṇa as an unwavering protector. The statement functions as praise and as an assessment of why the Pāṇḍavas are formidable in the war setting.