Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

भीमसेनस्य बहुमहारथसंयुगः

Bhīmasena’s Engagement with Multiple Mahārathas

सवरूथै रथैर्भग्नै रथिभिक्ष निपातितै: । शरै: सुकवचैश्किन्नै: पट्टिशैश्व विशाम्पते,चापैश्वन बहुधा च्छिन्नैः समास्तीर्यत मेदिनी । माननीय प्रजानाथ! वरूथोंसहित टूटे हुए रथ, मारे गये रथी, कटे हुए बाण, कवच, पट्टिश, गदा, भिन्दिपाल, तीखे सायक, छित्न-भिन्न हुए अनुकर्ष, उपासंग, पहिये, कटी हुई बाँह, धनुष, खड़्ग, कुण्डलोंसहित मस्तक, तलत्राण, अंगुलित्राण, गिराये गये ध्वज और अनेक टुकड़ोंमें कटकर गिरे हुए चाप--इन सबके द्वारा वहाँकी पृथ्वी आच्छादित हो गयी थी

sa-varūthai rathair bhagnai rathibhiś ca nipātitaiḥ | śaraiḥ su-kavacaiś chinnaiḥ paṭṭiśaiś ca viśāṃpate, cāpaiś ca bahudhā chinnaiḥ samāstīryata medinī ||

Sañjaya sprach: O Herr der Menschen, die Erde war übersät und bedeckt mit zerbrochenen Wagen, noch mit ihren Schutzaufbauten, mit gefallenen Wagenkämpfern, mit Pfeilen und feinen Kürassen, in Stücke geschnitten, mit Streitäxten und mit Bögen, auf vielerlei Weise zerhackt. Das Feld selbst wurde zu einem düsteren Teppich aus zerbrochenen Waffen und zerstörter Wehr.

सवरूथैःwith their coverings/armour-platings (varūtha)
सवरूथैः:
Karana
TypeAdjective
Rootस-वरूथ
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
रथैःby/with chariots
रथैः:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Instrumental, Plural
भग्नैःbroken
भग्नैः:
Karana
TypeAdjective
Rootभग्न
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
रथिभिःby/with chariot-warriors
रथिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootरथि
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
निपातितैःfelled/struck down
निपातितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootनिपातित
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
शरैःby arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
सु-कवचैःby good/strong armours
सु-कवचैः:
Karana
TypeNoun
Rootसु-कवच
FormNeuter, Instrumental, Plural
छिन्नैःcut, severed
छिन्नैः:
Karana
TypeAdjective
Rootछिन्न
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
पट्टिशैःby battle-axes (pattiśa)
पट्टिशैः:
Karana
TypeNoun
Rootपट्टिश
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
विशाम्of the people/subjects
विशाम्:
TypeNoun
Rootविश्
FormFeminine, Genitive, Plural
पतेO lord
पते:
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Vocative, Singular
चापैःby bows
चापैः:
Karana
TypeNoun
Rootचाप
FormMasculine, Instrumental, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अन्यैःby other (weapons/objects)
अन्यैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
बहुधाin many ways, variously
बहुधा:
TypeIndeclinable
Rootबहुधा
छिन्नैःcut into pieces
छिन्नैः:
Karana
TypeAdjective
Rootछिन्न
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
समास्तीर्यhaving strewn/covered (by strewing)
समास्तीर्य:
TypeVerb
Rootसम्-आ-स्तॄ
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage-neutral here)
तत्that (earth/ground)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
मेदिनीthe earth, ground
मेदिनी:
Karta
TypeNoun
Rootमेदिनी
FormFeminine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
T
the king addressed as viśāṃpati (Dhṛtarāṣṭra by context)
C
chariots (ratha)
C
chariot-frames/armor (varūtha, kavaca)
C
chariot-warriors (rathin)
A
arrows (śara)
B
battle-axes (paṭṭiśa)
B
bows (cāpa)
T
the earth/ground (medinī)