Shloka 25
भीष्मरथाभिमुख्यं — Arjuna’s advance with Śikhaṇḍin; Duḥśāsana’s interception
चर्मभिक्षामरैश्षित्रै: पताकाभिक्न मारिष | छत्रै: सितैहेमदण्डैश्वामरैश्व समनन्तत:,माननीय महाराज! ढाल, विचित्र चँवर, पताका, श्वेत छत्र, सुवर्णदण्डभूषित चामर--ये चारों ओर बिखरे पड़े थे और (इन्हींके ऊपरसे) नूतन मेघोंकी घटाके सदृश हाथी मेघोंके समान भयंकर गर्जना करते हुए सम्पूर्ण दिशाओंमें दौड़ते दिखायी देते थे
carma-bhikṣāmaraiś citraiḥ patākābhikhnā māriṣa | chatraiḥ sitaiḥ hema-daṇḍaiś cāmaraiś ca samanantataḥ ||
Sañjaya sprach: „O Ehrwürdiger, ringsum lagen Schilde, bunt gemusterte Yakschwanzfächer (cāmara) und zerrissene Banner verstreut; auch weiße Sonnenschirme mit goldenen Stäben und zeremonielle cāmaras lagen dort. Über dieses zerstreute Prunkwerk des Krieges hinweg sah man Elefanten—wie frisch aufziehende Gewitterwolken—nach allen Richtungen stürmen und furchtbar brüllen.“
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the fragility of worldly splendor: the very emblems of sovereignty—parasols, banners, and fly-whisks—lie scattered on the battlefield, suggesting that power and prestige collapse under the force of adharma-driven conflict and the inevitability of war’s devastation.
Sañjaya describes the battlefield scene: shields and royal insignia are strewn everywhere, while elephants—compared to newly formed thunderclouds—rush about in all directions with terrifying roars, intensifying the sense of chaos after fierce fighting.