Shloka 33
अश्वमेधावसानम् — Dakṣiṇā-vibhāga and Avabhṛtha
Completion of the Aśvamedha
एष धर्मो महायोगो दानं भूतदया तथा । ब्रह्मचर्य तथा सत्यमनुक्रोशो धृति: क्षमा,यही धर्म है, यही महान् योग है, दान, प्राणियोंपर दया, ब्रह्मचर्य, सत्य, करुणा, धृति और क्षमा--ये सनातन धर्मके सनातन मूल हैं। सुना जाता है कि पूर्वकालमें विश्वामित्र आदि नरेश इसीसे सिद्धिको प्राप्त हुए थे
eṣa dharmo mahāyogo dānaṃ bhūtadayā tathā | brahmacaryaṃ tathā satyam anukrośo dhṛtiḥ kṣamā ||
Vaiśampāyana sprach: „Dies ist Dharma; dies ist der große Yoga: Freigebigkeit, Mitgefühl mit allen Wesen, Brahmacarya (keusche Selbstzucht), Wahrhaftigkeit, Barmherzigkeit, Standhaftigkeit und Vergebung. Dies sind die ewigen Wurzeln des ewigen Dharma. Man hört, dass in alter Zeit Könige wie Viśvāmitra durch eben diese Tugenden geistige Vollendung erlangten.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Dharma is presented as a practical spiritual discipline (mahāyoga) grounded in specific virtues: generosity, compassion to all beings, self-restraint (brahmacarya), truthfulness, mercy, steadfast resolve, and forgiveness. These are described as the timeless foundations of righteous life.
Vaiśampāyana, in the Ashvamedhika Parva context, summarizes the ethical essentials that constitute true dharma and yogic attainment, reinforcing them by citing traditional memory that earlier royal figures—such as Viśvāmitra—reached success/siddhi through these virtues.