Shloka 296

Adhyāya 90: Babhruvāhana’s Reception and the Commencement of Yudhiṣṭhira’s Aśvamedha

Devanagari script

उज्छं तदा शुक्लपक्षे मध्यं तपति भास्करे । बारंबार छठा काल आता; किंतु उन्हें भोजन नहीं मिलता था। अतः वे सब-के-सब भूखे ही रह जाते थे। एक दिन ज्येष्ठके शुक्लपक्षमें दोपहरीके समय उस परिवारके सब लोग उज्छ लानेके लिये चले

Transliteration

ujjhaṃ tadā śuklapakṣe madhyaṃ tapati bhāskare |

Translation

Nakula sagte: „Damals, in der hellen Monatshälfte, wenn die Sonne zur Mittagszeit sengte, kam immer wieder das sechste Tagesviertel; doch sie erhielten keine Nahrung. So blieben sie alle hungrig. Eines Tages, in der hellen Hälfte des Monats Jyeṣṭha, zur Mittagsstunde, brach die ganze Familie auf, um ujjha (eine Art wildes Korn/Nahrung) zu holen.“

Word by Word

• उज्छम्: gleanings; leftover grains (collected after harvest)
• उज्छम्: Karma
• Type: Noun
• Root: उज्छ
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• तदा: then
• Type: Indeclinable
• Root: तदा

• शुक्लपक्षे: in the bright fortnight
• शुक्लपक्षे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: शुक्लपक्ष
• Form: Masculine, Locative, Singular

• मध्यम्: midday; the middle (time)
• मध्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मध्य
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• तपति: burns; shines hot
• Type: Verb
• Root: तप्
• Form: Present, Third, Singular, Parasmaipada

• भास्करे: when/while the sun (is) ...; in the sun
• भास्करे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: भास्कर
• Form: Masculine, Locative, Singular

Speaker

नकुल उवाच

Characters & Entities

• Nakula
• Bhāskara (the Sun)
• Śukla-pakṣa (bright fortnight)
• Jyeṣṭha (month)
• a family (unspecified)