Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Aśvamedha-dīkṣā, Vyāsa’s horse-release, and Arjuna’s departure with Gāṇḍīva (आश्वमेधिक-दीक्षा तथा हय-उत्सर्गः)

स हि धर्मार्थकुशल: सर्वविद्याविशारद: | यथाशास्त्र॑ नृपश्रेष्ठ चारयिष्यति ते हयम्‌,“नृपश्रेष्ठ! वे धर्म और अर्थमें कुशल तथा सम्पूर्ण विद्याओंमें प्रवीण हैं, इसलिये आपके यज्ञ-सम्बन्धी अश्वका शास्त्रीय विधिके अनुसार संचालन करेंगे

sa hi dharmārthakuśalaḥ sarvavidyāviśāradaḥ | yathāśāstraṁ nṛpaśreṣṭha cārayiṣyati te hayam ||

Vaiśampāyana sprach: „Denn er ist kundig in Dharma und Artha und in allen Wissenszweigen vollkommen bewandert. Darum, o bester der Könige, wird er dein Opferross streng nach den Vorschriften der Śāstras führen.“

सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
धर्मार्थकुशलःskilled in dharma and artha
धर्मार्थकुशलः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मार्थकुशल
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वविद्याविशारदःproficient in all branches of knowledge
सर्वविद्याविशारदः:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्वविद्याविशारद
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाaccording to/as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
शास्त्रम्the treatise/rule (scriptural injunction)
शास्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootशास्त्र
FormNeuter, Accusative, Singular
नृपश्रेष्ठO best of kings
नृपश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootनृपश्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
चारयिष्यतिwill conduct/lead (set in motion)
चारयिष्यति:
TypeVerb
Rootचर्
FormSimple Future (Luṭ), Third, Singular, Parasmaipada
तेof you/your
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
हयम्the horse
हयम्:
Karma
TypeNoun
Rootहय
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
N
nṛpaśreṣṭha (the best of kings)
A
Aśvamedha horse (haya)

Educational Q&A

Competent leadership and ritual action must be grounded in dharma and artha and carried out in conformity with śāstra; expertise and ethical discernment are presented as prerequisites for properly directing a king’s sacred undertaking.

Vaiśampāyana describes a qualified person—learned in all disciplines and skilled in dharma and artha—who will oversee and conduct the king’s Aśvamedha horse according to scriptural procedure, ensuring the rite proceeds correctly.