Shloka 32
Abhimanyu’s Śrāddha; Vyāsa’s Assurance of the Unborn Heir (अभिमन्योः श्राद्धं तथा गर्भरक्षणोपदेशः)
एवमादि तु वार्ष्णेय्यास्तस्यास्तत्परिदेवितम् । श्र॒ुत्वा पृथा सुदुःखार्ता शनैर्वाक्यमथाब्रवीत्,'सुभद्राका इस प्रकार विलाप सुनकर अत्यन्त दुःखसे आतुर हुई बुआ कुन्तीने शनैः- शनैः उसे समझाते हुए कहा--'सुभद्रे! वासुदेव, सात्यकि और पिता अर्जुन--तीनों जिसका बहुत लाड़-प्यार करते थे, वह बालक अभिमन्यु कालधर्मसे मारा गया है (उसकी आयु पूरी हो गयी, इसलिये मृत्युके अधीन हुआ है)
evamādi tu vārṣṇeyyās tasyās tat-paridevitam | śrutvā pṛthā su-duḥkhārtā śanair vākyam athābravīt ||
Vaiśampāyana sprach: Als Pṛthā (Kuntī) die Klage der Vārṣṇeyī (Subhadrā) vernahm, in so vielen Weisen vorgebracht, wurde auch sie von tiefstem Schmerz ergriffen und redete dann sanft und langsam, um sie zu trösten. Sie erinnerte Subhadrā daran, dass Abhimanyu — innig geliebt von Vāsudeva, von Sātyaki und von seinem Vater Arjuna — dennoch dem Gesetz der Zeit und der Sterblichkeit begegnet sei, denn die ihm bestimmte Lebensspanne habe sich erfüllt.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even the most beloved are not exempt from kāla-dharma (the law of time and mortality). The passage frames consolation not by denying grief, but by placing loss within the ethical-spiritual recognition of destiny and the completion of one’s allotted lifespan.
Subhadrā is lamenting Abhimanyu’s death. Vaiśampāyana narrates that Kuntī, overwhelmed with sorrow herself, listens and then speaks softly to console Subhadrā, recalling how dearly Abhimanyu was loved by Kṛṣṇa, Sātyaki, and Arjuna, yet still succumbed to death as ordained by time.