Shloka 8
उत्तङ्कोपाख्यानम् — Maṇi-Kuṇḍala Retrieval and Entry into Nāgaloka
Chapter 57
ददासि विप्रमुख्येभ्यस्त्वं हि रत्नानि नित्यदा | दाता च त्वं नरव्याप्र पात्रभूत: क्षिताविह । पात्र॑ प्रतिग्रहे चापि विद्धि मां नृपसत्तम,पुरुषसिंह! आप प्रतिदिन बहुत-से श्रेष्ठ ब्राह्मणोंको रत्न प्रदान करते हैं। इस पृथ्वीपर आप एक श्रेष्ठ दानीके रूपमें प्रसिद्ध हैं और मैं भी दान लेनेका पात्र हूँ। नृपश्रेष्ठट आप मुझे प्रतिग्रहका अधिकारी समझें
dadāsi vipramukhye bhyas tvaṁ hi ratnāni nityadā | dātā ca tvaṁ naravyāghra pātrabhūtaḥ kṣitāv iha || pātraṁ pratigrahe cāpi viddhi māṁ nṛpasattama puruṣasiṁha ||
Du beschenkst die vornehmsten Brahmanen unablässig mit Juwelen. Wahrlich, o Tiger unter den Menschen, auf dieser Erde bist du als erhabener Spender berühmt. Darum, o bester der Könige, Löwe unter den Menschen, erkenne auch mich als würdigen Empfänger—geeignet, eine Gabe von dir anzunehmen.
उत्तड्ुक उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethics of dāna: giving is praised, but it is also governed by fitness (pātratva). A gift becomes dharmic when a worthy giver gives appropriately and a worthy recipient accepts appropriately (pratigraha).
Uttanka addresses the king with honorific epithets, reminding him of his established practice of gifting jewels to eminent Brahmins, and then asserts his own eligibility to receive a gift—requesting to be recognized as a proper recipient for pratigraha.