Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Uttanka’s Guru-Śuśrūṣā and the Commission to Retrieve the Maṇikuṇḍalas (उत्तङ्क-गुरुशुश्रूषा तथा मणिकुण्डल-आदेशः)

चिक्षेप च स तं धीमान्‌ वाग्भिरुग्राभिरच्युतम्‌ । पुनः पुनश्च मातड़ः पिबस्वेति तमब्रवीत्‌,उस समय बुद्धिमान्‌ उत्तंकने अपने कठोर वचनों-द्वारा भगवान्‌ श्रीकृष्णपर भी आक्षेप किया। उधर चाण्डाल बारंबार आग्रह करने लगा--“महर्षे! जल पी लीजिये”

cikṣepa ca sa taṃ dhīmān vāgbhir ugrābhir acyutam | punaḥ punaś ca mātaraḥ pibasveti tam abravīt ||

Da schleuderte der weise Uttaṅka im Zorn harte Worte sogar gegen Acyuta (Śrī Kṛṣṇa), als gäbe er ihm die Schuld. Der Caṇḍāla aber drängte ihn immer wieder: „O großer ṛṣi, trink das Wasser!“

चिक्षेपhe hurled / cast (words, reproach)
चिक्षेप:
TypeVerb
Rootक्षिप्
FormPerfect (Liṭ), 3, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
धीमान्wise, intelligent
धीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootधीमन्
FormMasculine, Nominative, Singular
वाग्भिःwith words
वाग्भिः:
Karana
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Instrumental, Plural
उग्राभिःharsh, fierce
उग्राभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootउग्रा
FormFeminine, Instrumental, Plural
अच्युतम्Acyuta (Krishna)
अच्युतम्:
Karma
TypeNoun
Rootअच्युत
FormMasculine, Accusative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
and
:
TypeIndeclinable
Root
मातङ्गःthe Mātaṅga (chāṇḍāla)
मातङ्गः:
Karta
TypeNoun
Rootमातङ्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
पिबस्वdrink!
पिबस्व:
TypeVerb
Rootपा (पिब)
FormImperative (Loṭ), 2, Singular, Parasmaipada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (Laṅ), 3, Singular, Parasmaipada

उत्तडुक उवाच

U
Uttanka (Uttaṅka)
A
Acyuta (Śrī Kṛṣṇa)
C
Caṇḍāla

Educational Q&A

The verse cautions that even the wise can fall into adharma through harsh speech when overcome by anger or distress; restraint in words and reverence toward the worthy—especially toward the divine—are ethical imperatives.

Uttanka, agitated, verbally attacks even Kṛṣṇa (Acyuta). At the same time a Caṇḍāla repeatedly urges him to drink water, indicating a pressure-filled moment that functions as a test and a turning point in the episode.