Previous Verse
Next Verse

Shloka 56

Kṛṣṇa’s Departure, Auspicious Omens, and the Opening of the Uttaṅka Dialogue (कृष्णप्रयाण-निमित्त-उत्तङ्कसंवाद-प्रारम्भः)

तमन्वयाद्‌ वानरवर्यकेतन: ससात्यकिर्माद्रवतीसुतावपि । अगाथबुद्धिर्विदुरश्च माधवं स्वयं च भीमो गजराजविक्रम:,उस समय उन माधवके पीछे कपिध्वज अर्जुन, सात्यकि, नकुल-सहदेव, अगाधबुद्धि विदुर और गजराजके समान पराक्रमी स्वयं भीमसेन भी कुछ दूरतक पहुँचानेके लिये गये

tam anvayād vānaravaryaketanāḥ sa sātyakir mādravatīsutāv api | agāthabuddhir viduraś ca mādhavaṁ svayaṁ ca bhīmo gajarājavikramaḥ ||

Als Mādhava (Kṛṣṇa) aufbrach, folgte ihm Arjuna—dessen Banner den erhabensten der Affen trägt—zusammen mit Sātyaki, den Zwillingssöhnen Mādrīs (Nakula und Sahadeva), Vidura von unergründlichem Rat und Bhīma selbst, stark wie der Herr der Elefanten; sie begleiteten ihn ein Stück weit, um ihn zu geleiten.

तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अन्वयात्followed
अन्वयात्:
TypeVerb
Rootअनु-या
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
वानरवर्यकेतनःhe whose banner is the best of monkeys (Arjuna with Hanuman on his flag)
वानरवर्यकेतनः:
Karta
TypeNoun
Rootवानर-वर्य-केतन
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सात्यकिःSatyaki
सात्यकिः:
Karta
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Nominative, Singular
माद्रवतीसुतौthe two sons of Madri (Nakula and Sahadeva)
माद्रवतीसुतौ:
Karta
TypeNoun
Rootमाद्रवती-सुत
FormMasculine, Nominative, Dual
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अगाथबुद्धिःone of unfathomable intellect (Vidura)
अगाथबुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootअ-गाथ-बुद्धि
FormMasculine, Nominative, Singular
विदुरःVidura
विदुरः:
Karta
TypeNoun
Rootविदुर
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
माधवम्Madhava (Krishna)
माधवम्:
Karma
TypeNoun
Rootमाधव
FormMasculine, Accusative, Singular
स्वयम्himself
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
and
:
TypeIndeclinable
Root
भीमःBhima
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
गजराजविक्रमःhaving the prowess of an elephant-king
गजराजविक्रमः:
Karta
TypeAdjective
Rootगज-राज-विक्रम
FormMasculine, Nominative, Singular

युधिषछ्िर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
M
Mādhava (Kṛṣṇa)
A
Arjuna (Kapidhvaja)
H
Hanumān (implied by Kapidhvaja)
S
Sātyaki
N
Nakula
S
Sahadeva
M
Mādrī
V
Vidura
B
Bhīma (Bhīmasena)

Educational Q&A

The verse highlights dharmic conduct through respectful accompaniment of an honored person. Escorting Mādhava signifies gratitude, humility, and recognition of moral and spiritual authority—virtues expected of righteous rulers and companions.

As Kṛṣṇa (Mādhava) departs, the leading figures of the Pāṇḍava side—Arjuna, Sātyaki, Nakula, Sahadeva, Vidura, and Bhīma—follow him for some distance to see him off, demonstrating esteem and affectionate regard.