Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Mind as Charioteer; Kṣetrajña, Tapas, and Dhyāna-Yoga

Adhyātma-Upadeśa

अतः: पर प्रवक्ष्यामि सच्त्वक्षेत्रज्ञयोर्यथा । संयोगो विप्रयोगश्न तन्निबोधत सत्तमा:,श्रेष्ठ महर्षियो! अब मैं यह बता रहा हूँ कि सत्त्व और क्षेत्रज्षका परस्पर संयोग और वियोग कैसे होता है? इस विषयको ध्यान देकर सुनो

ataḥ paraṁ pravakṣyāmi sattva-kṣetrajñayor yathā | saṁyogo viprayogaś ca tan nibodhata sattamāḥ śreṣṭha-maharṣayaḥ ||

Darum will ich nun der rechten Ordnung gemäß darlegen, wie das Lebensprinzip (sattva) und der Kenner des Feldes (kṣetrajña) zur Vereinigung gelangen und wie sie sich wieder trennen. Hört diese Lehre aufmerksam, o Beste unter den Tugendhaften, o erhabenste große ṛṣi—denn sie betrifft das Verständnis, das rechtes Handeln und innere Freiheit leitet.

अतःtherefore, hence
अतः:
TypeIndeclinable
Rootअतः
परम्the higher (truth/teaching)
परम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रवक्ष्यामिI shall explain
प्रवक्ष्यामि:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormSimple Future (Luṭ), First, Singular, Parasmaipada
सत्त्वof the being / of sattva
सत्त्व:
TypeNoun
Rootसत्त्व
FormNeuter, Genitive, Singular
क्षेत्रज्ञयोःof the two knowers of the field (kṣetrajña)
क्षेत्रज्ञयोः:
TypeNoun
Rootक्षेत्रज्ञ
FormMasculine, Genitive, Dual
यथाhow, in what manner
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
संयोगःunion, conjunction
संयोगः:
Karta
TypeNoun
Rootसंयोग
FormMasculine, Nominative, Singular
विप्रयोगःseparation, disjunction
विप्रयोगः:
Karta
TypeNoun
Rootविप्रयोग
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
तत्that (matter)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
निबोधतunderstand; listen attentively
निबोधत:
TypeVerb
Rootबुध्
FormImperative (Loṭ), Second, Plural, Parasmaipada
सत्तमाःO best ones
सत्तमाः:
TypeNoun
Rootसत्तम
FormMasculine, Vocative, Plural

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva
M
maharṣis (great seers)