Shloka 11

Marutta–Indra Rivalry and Bṛhaspati’s Priestly Refusal (मरुत्तेन्द्रस्पर्धा—बृहस्पतेः पौरोहित्यनिश्चयः)

Devanagari script

ध्यानादेवाभवद्‌ राजन्‌ मुखवातेन सर्वश: । स गुणै: पार्थिवान्‌ सर्वान्‌ वशे चक्रे नराधिप:,राजन! उनके लिये वाहन, योद्धा, नाना प्रकारके मित्र तथा श्रेष्ठ और सब प्रकारकी बहुमूल्य शय्याएँ चिन्तन करनेसे और मुखजनित वायुसे ही प्रकट हो जाती थीं। राजा करन्धमने अपने गुणोंसे समस्त राजाओंको अपने वशमें कर लिया था

Transliteration

dhyānādevābhavad rājan mukhavātena sarvaśaḥ | sa guṇaiḥ pārthivān sarvān vaśe cakre narādhipaḥ ||

Translation

Vyāsa sprach: „O König, durch bloße Meditation — und durch den Atem, der aus seinem Mund hervorging — offenbarte sich alles sogleich. Jener Herr der Menschen, König Karaṇḍhama, brachte durch die Macht seiner Tugenden alle irdischen Herrscher unter seine Kontrolle.“

Word by Word

• [{'term': 'dhyānāt eva', 'definition': 'by meditation alone

• merely through contemplation'}, {'term': 'abhavat', 'definition': 'came into being

• manifested'}, {'term': 'rājan', 'definition': 'O king (vocative address)'}, {'term': 'mukhavātena', 'definition': 'by the wind/breath from the mouth

• by exhalation'}, {'term': 'sarvaśaḥ', 'definition': 'entirely

• all at once'}, {'term': 'saḥ', 'definition': 'he'}, {'term': 'guṇaiḥ', 'definition': 'by virtues/qualities (good qualities such as self-control, generosity, prowess, etc.)'}, {'term': 'pārthivān', 'definition': 'earthly kings

• rulers of the earth'}, {'term': 'sarvān', 'definition': 'all'}, {'term': 'vaśe cakre', 'definition': 'made (them) subject

• brought under control'}, {'term': 'narādhipaḥ', 'definition': 'lord of men

Speaker

व्यास उवाच

Characters & Entities

• Vyāsa
• Karaṇḍhama
• rājan (the addressed king)