Shloka 9
Brahmā’s Enumeration of Primacies (Ādi) and the Supremacy of Knowledge
Jñāna
द्विजवरो! पक्षियोंमें बाज, यज्ञोंमें उत्तम आहुति और सम्पूर्ण रेंगकर चलनेवाले जीवोंमें साँप श्रेष्ठ है ।। कृतमादिर्युगानां च सर्वेषां नात्र संशय: । हिरण्यं सर्वरत्नानामोषधीनां यवास्तथा,सत्ययुग सम्पूर्ण युगोंका आदि है, इसमें संशय नहीं है। समस्त रत्नोंमें सुवर्ण और उन्नोंमें जौ श्रेष्ठ है
vāyudeva uvāca | dvijavara! pakṣiṇāṃ bājaḥ, yajñeṣūttamāhutiḥ, samasta-reṅgacara-jīvānāṃ ca sarpaḥ śreṣṭhaḥ || kṛtam ādir yugānāṃ ca sarveṣāṃ nātra saṃśayaḥ | hiraṇyaṃ sarvaratnānām oṣadhīnāṃ yavās tathā ||
Vāyu-deva sprach: «O Bester der Zweimalgeborenen! Unter den Vögeln ist der Falke der erste; unter den Opfern ist die höchste Oblation die beste; und unter allen kriechenden Wesen ist die Schlange vorzüglich. Ebenso ist das Kṛta- (Satya-)Yuga das erste aller Zeitalter—daran besteht kein Zweifel. Unter allen Edelsteinen ist Gold das vornehmste; und unter den Körnern und Heilpflanzen ist die Gerste (yava) die vornehmste.»
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a dharmic sense of ordered excellence: in every domain there are exemplars (best among birds, offerings, creatures, ages, gems, and grains). By recognizing such hierarchies, one aligns understanding with cosmic order (ṛta/dharma), especially affirming Kṛta/Satya Yuga as the primordial standard of righteousness.
Vāyudeva addresses a learned brāhmaṇa and delivers a compact, proverbial instruction. Rather than advancing action, the passage functions as a didactic catalogue of ‘foremost’ things, grounding the discussion in ritual values (yajña and āhuti) and cosmological time (the yugas).