Shloka 57
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
यस्यैते निर्जिता लोके त्रिगुणा: पजचधातव: । व्योम्नि तस्य परं स्थानमानन्त्यमथ लभ्यते,जिसने इस लोकमें तीन गुणोंवाले पाउ्चभौतिक देहका अभिमान त्याग दिया है, उसे अपने हृदयाकाशमें परब्रह्मरूप उत्तम पदकी उपलब्धि होती है--वह मोक्षको प्राप्त हो जाता है
yasyaite nirjitā loke triguṇāḥ pañcadhātavaḥ | vyomni tasya paraṁ sthānam ānantyam atha labhyate ||
Vāyu sprach: „Wer, während er in dieser Welt lebt, die fünf stofflichen Bestandteile—von den drei guṇas durchdrungen—besiegt hat, dem wird im inneren Himmel (im Herzraum) die Erlangung der höchsten, grenzenlosen Stätte zuteil. Wer die Identifikation mit dem von guṇas gebundenen Leib aufgegeben hat, erreicht den höchsten, Brahman-gleichen Zustand—das ist Befreiung.“
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Liberation is described as the attainment of an infinite, supreme state when one conquers the guṇa-bound material constituents of embodied life—i.e., when one abandons identification with the body and masters the forces of sattva, rajas, and tamas operating through the five constituents.
In this passage Vāyudeva is instructing the listener on the inner path: by overcoming the three guṇas as they function through the five material constituents, one realizes the supreme abode within the inner space (the heart), culminating in mokṣa.