Shloka 47
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
कामानात्मनि संयम्य क्षीणतृष्ण: समाहित: । सर्वभूतसुहनम्मित्रो ब्रह्म भूयाय कल्पते,जो कामनाओंको अपने भीतर लीन करके तृष्णासे रहित, एकाग्रचित तथा सम्पूर्ण प्राणियोंका सुह्ृद् और मित्र होता है, वह ब्रह्मप्राप्तिका पात्र हो जाता है
kāmān ātmani saṁyamya kṣīṇatṛṣṇaḥ samāhitaḥ | sarvabhūtasuhṛn mitro brahma bhūyāya kalpate ||
Vāyu sprach: „Wer die Begierden zügelt, indem er sie in das Selbst zurücksammelt, wessen Verlangen verdorrt ist, wer im Geist gefestigt und gesammelt ist und als Wohlwollender und Freund aller Wesen dasteht — der wird tauglich für den Zustand Brahmans, die höchste geistige Vollendung.“
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Mastery over desire (kāma) through inner restraint, freedom from craving (tṛṣṇā-kṣaya), mental collectedness (samādhāna), and universal friendliness (sarvabhūta-sauhṛda) together qualify a person for Brahman-realization.
In this passage Vāyudeva delivers a didactic instruction: he defines the ethical and yogic qualities of a seeker—self-restraint, dispassion, concentration, and goodwill toward all beings—as the marks of one fit to attain the supreme state (Brahman).