Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā

Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties

गुणागुणमनासड्रमेकचर्यमनन्तरम्‌ । एतद्‌ ब्रह्ममयं वृत्तमाहुरेकपदं सुखम्‌,जहाँ गुण होते हुए भी नहींके बराबर हैं, जो अभिमानसे रहित और एकानाचर्यसे युक्त है तथा जिसमें भेद-दृष्टिका सर्वथा अभाव है, वही ब्रह्ममय बर्ताव बतलाया गया है, वही समस्त सुखोंका एकमात्र आधार है

guṇāguṇamanāsaḍram ekacaryam anantaram | etad brahmamayaṁ vṛttam āhur ekapadaṁ sukham ||

Vāyu sprach: „‚Von Brahman erfüllt‘ nennt man jene Lebensweise, in der das Spiel der guṇa gleichsam nicht mehr wirkt, der Geist frei ist vom Zugriff des Ich-Dünkels, man in einsamer, disziplinierter Übung verweilt und kein Sinn für Unterschiedlichkeit zurückbleibt. Dies allein wird als der einzige Grund des Glücks verkündet — der sichere Boden, auf dem alles Wohlergehen ruht.“

गुणागुणम्qualities and non-qualities (virtue and absence of virtue)
गुणागुणम्:
Karma
TypeNoun
Rootगुण + अगुण
FormNeuter, Accusative, Singular
अनासक्तम्unattached
अनासक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनासक्त
FormNeuter, Accusative, Singular
एकचर्यम्single course of conduct / solitary practice
एकचर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootएकचर्य
FormNeuter, Accusative, Singular
अनन्तरम्without interval; immediate; uninterrupted
अनन्तरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनन्तर
FormNeuter, Accusative, Singular
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
ब्रह्ममयम्consisting of Brahman; pervaded by Brahman
ब्रह्ममयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootब्रह्ममय
FormNeuter, Accusative, Singular
वृत्तम्conduct; mode of life; behavior
वृत्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्त
FormNeuter, Accusative, Singular
आहुःthey say; they declare
आहुः:
Karta
TypeVerb
Rootअह् (ब्रू/अह् ‘to say’)
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Plural, Parasmaipada
एकपदम्one-footed / single-based; having one support
एकपदम्:
Karma
TypeAdjective
Rootएकपद
FormNeuter, Accusative, Singular
सुखम्happiness; bliss
सुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुख
FormNeuter, Accusative, Singular

वायुदेव उवाच

वायुदेव (Vāyudeva)
ब्रह्मन् (Brahman)