Shloka 43
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
क्षीणे मनसि सर्वस्मिन् न जन्मसुखमिष्यते । ज्ञानसम्पन्नसत्त्वानां तत् सुखं विदुषां मतम्,मनके क्षीण होनेके साथ ही सब वस्तुओंका क्षय हो जानेपर मनुष्यको जन्मके सुख (लौकिक सुख-भोग आदि) की इच्छा नहीं होती। जिनका अन्तःकरण ज्ञानसे सम्पन्न होता है, उन विद्वानोंको उसीमें सुखका अनुभव होता है
kṣīṇe manasi sarvasmin na janma-sukham iṣyate | jñāna-sampanna-sattvānāṃ tat sukhaṃ viduṣāṃ matam ||
Vāyu sprach: „Wenn der Geist erschöpft ist—wenn man mit ihm alle weltlichen Stützen vergehen sieht—verlangt man nicht mehr nach den Freuden, die an Geburt und leibhaftes Dasein gebunden sind. Für jene, deren inneres Wesen durch wahre Erkenntnis erfüllt ist, gilt den Weisen eben diese Erkenntnis als Glück.“
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Worldly pleasures (janma-sukha) lose their appeal when the mind’s clinging and projections are worn away; for the wise, happiness is grounded in jñāna—clear, liberating understanding—rather than in sensory enjoyment.
Vāyudeva delivers an instruction on inner renunciation: as the mind’s attachments fade and the impermanence of worldly supports is recognized, the seeker turns from birth-bound pleasures toward the joy of knowledge, which the learned regard as the true good.