Shloka 4
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
यद् यस्माज्जायते भूतं तत्र तत् प्रविलीयते । लीयन्ते प्रतिलोमानि जायन्ते चोत्तरोत्तरम्,जो भूत जिससे उत्पन्न होता है, उसका उसीमें लय हो जाता है। ये भूत अनुलोमक्रमसे एकके बाद एक प्रकट होते हैं और विलोमक्रमसे इनका अपने-अपने कारणमें लय होता है
yad yasmāj jāyate bhūtaṃ tatra tat pravilīyate | līyante pratilomāni jāyante cottarottaram ||
Vāyu-deva sprach: „Welches Wesen auch immer aus einer bestimmten Quelle entsteht, löst sich zuletzt wieder in eben diese Quelle auf. Die Elemente treten nacheinander in der Vorwärtsordnung der Schöpfung hervor, und in umgekehrter Ordnung gehen sie wieder ein, jedes in seine eigene Ursache.“
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
That effects return to their causes: whatever arises from a source ultimately dissolves back into that source. Creation proceeds step-by-step in a forward sequence, while dissolution happens in the reverse sequence, each entity merging into its causal basis.
Vāyu-deva is explaining a philosophical principle of cosmic process—how beings/elements emerge in an ordered progression and how, at dissolution, they are reabsorbed back into their respective causes—framing a teaching on the nature of existence and impermanence.