Shloka 253
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
अधिकभूतं विसर्गश्न मित्रस्तत्राधिदेवतम् निम्न गतिवाला अपान एवं गुदा अध्यात्म कहा गया है और मलत्याग उसका अधिभूत तथा मित्र उसके अधिदेवता हैं
adhikabhūtaṃ visargaś ca mitras tatrādhidevatam | nimnagativālā apāna evaṃ gudā adhyātma ucyate ca | malatyāgaḥ tad adhikabhūtaṃ mitras tasyādhidevatā ||
Vāyu-deva sprach: „Für diese Funktion ist die äußere Ausscheidung (Exkretion) ihr adhibhūta (der grobe, körperliche Aspekt), und Mitra ist die adhidevatā (die göttliche Regulatorin).“ Der nach unten gerichtete Lebenshauch heißt Apāna, und sein innerer Sitz (adhyātma) wird als der After bezeichnet. So ist das Ausscheiden von Unrat die leibliche Erscheinung, während Mitra als Gottheit über diese Ordnung wacht.
वायुदेव उवाच