Shloka 25
Adhyāya 42 — Mahābhūta–Indriya–Adhyātma-Vyavasthā
Brahmā’s Instruction on Elements and Faculties
अधिकभ्मूतं तु गन्तव्यं विष्णुस्तत्राधिदेवतम् अब कर्मन्द्रियोंसे सम्बन्ध रखनेवाले विविध विषयोंका निरूपण किया जाता है। तत्त्वदर्शी ब्राह्मण दोनों पैरोंको अध्यात्म कहते हैं और गन्तव्य स्थानको उनके अधिभूत तथा विष्णुको उनके अधिदैवत बतलाते हैं || २४ $ ।। अवाग्गतिरपानकश्न पायुरध्यात्ममुच्यते
avāggatir apānaḥ pṛṣṭhaḥ pāyur adhyātmam ucyate
Vāyu sprach: „Der abwärts gerichtete Verlauf im Körper — der Lebensstrom apāna — zusammen mit Rücken und After wird adhyātma genannt, das innere, leiblich-geistige Fundament.“ In dieser Lehre werden körperliche Funktionen in einen größeren Bedeutungsrahmen gestellt, damit man erkennt, wie innere Zucht und rechtes Wissen zur kosmischen Ordnung in Beziehung stehen.
वायुदेव उवाच