Shloka 7
Adhyāya 39 — त्रिगुणविवेकः (Discrimination of the Three Guṇas) and Avyakta-Doctrine
उद्रिक्तं च रजो यत्र मध्यस्रोतोगतं भवेत् । अल्पं तत्र तमो ज्ञेयं सत््वमल्पतरं तथा,मध्यस्रोता अर्थात् मनुष्ययोनिमें, जहाँ रजोगुणकी मात्रा अधिक होती है, वहाँ थोड़ा तमोगुण और बहुत थोड़ा सत्त्गगुण समझना चाहिये
udriktaṃ ca rajo yatra madhyasrotogataṃ bhavet | alpaṃ tatra tamo jñeyaṃ sattvam alpataram tathā ||
Vāyu sprach: „In jenem Daseinszustand, der ‘mittlerer Strom’ genannt wird—dem Menschsein—wo Leidenschaft und rastlose Tätigkeit (rajas) vorherrschen, soll man verstehen, dass Dunkelheit und Trägheit (tamas) nur in geringem Maß vorhanden sind und Klarheit und Harmonie (sattva) in noch geringerem.“
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Human life (the ‘middle current’) is typically dominated by rajas—restless desire and activity—while tamas is lesser and sattva is least. Therefore, ethical effort and self-discipline are needed to increase sattva and prevent rajas from driving one into harmful action.
Vāyu is explaining a doctrinal classification of beings by the three guṇas. He identifies the human condition as a middle realm characterized chiefly by rajas, offering a moral-psychological lens for understanding human behavior and spiritual practice.