Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

जनक–ब्राह्मणसंवादः

Viṣaya, Mamatva, and Self-Mastery

जनक उवाच पितृपैतामहे राज्ये वश्ये जनपदे सति । विषयं नाधिगच्छामि विचिन्वन्‌ पृथिवीमहम्‌,जनकने कहा--ब्रह्मन! यद्यपि बाप-दादोंके समयसे ही मिथिला-प्रान्तके राज्यपर मेरा अधिकार है, तथापि जब मैं विचारदृष्टिसे देखता हूँ तो सारी पृथ्वीमें खोजनेपर भी कहीं मुझे अपना देश नहीं दिखायी देता

janaka uvāca

pitṛpaitāmahe rājye vaśye janapade sati |

viṣayaṁ nādhigacchāmi vicinvan pṛthivīm aham ||

Janaka sprach: „O Brāhmaṇa! Obgleich ich rechtmäßige Herrschaft über dieses Königreich und sein gehorsames Land ausübe, ererbt von meinem Vater und meinen Vorfahren, finde ich doch, wenn ich die Dinge mit unterscheidender Einsicht prüfe und die ganze Erde durchsuche, in Wahrheit kein ‘Land’, das ich mein nennen könnte.“

जनकःJanaka
जनकः:
Karta
TypeNoun
Rootजनक
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
पितृपैतामहेin (the) paternal-and-grandpaternal (inherited)
पितृपैतामहे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपितृपैतामह
FormNeuter, Locative, Singular
राज्येin the kingdom
राज्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Locative, Singular
वश्येunder control, subject
वश्ये:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootवश्य
FormNeuter, Locative, Singular
जनपदेin the country/realm
जनपदे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजनपद
FormMasculine, Locative, Singular
सतिbeing (so), existing
सति:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootसत्
FormMasculine, Locative, Singular, present participle of √अस् (to be)
विषयम्domain, territory
विषयम्:
Karma
TypeNoun
Rootविषय
FormMasculine, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
अधिगच्छामिI find/attain
अधिगच्छामि:
TypeVerb
Rootअधि-गम्
FormPresent, First, Singular, Parasmaipada
विचिन्वन्searching, examining
विचिन्वन्:
Karta
TypeAdjective
Rootवि-चि
FormMasculine, Nominative, Singular, present participle (Parasmaipada)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Accusative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
FormMasculine/Feminine, Nominative, Singular

जनक उवाच

J
Janaka
B
Brāhmaṇa (addressed interlocutor)
P
Pṛthivī (the earth)
A
Ancestral kingdom (implied: Mithilā/Videha)