Shloka 2
Kārtavīrya–Samudra Saṃvāda and the Jāmadagnya Precedent (आश्वमेधिक पर्व, अध्याय २९)
Devanagari script
कार्तवीर्यार्जुनो नाम राजा बाहुसहस्रवान् । येन सागरपर्यन्ता धनुषा निर्जिता मही,पूर्वकालमें कार्तवीर्य अर्जुनके नामसे प्रसिद्ध एक राजा था, जिसकी एक हजार भुजाएँ थीं। उसने केवल धनुष-बाणकी सहायतासे समुद्रपर्यन्त पृथ्वीको अपने अधिकारमें कर लिया था
Translation
In alter Zeit gab es einen König namens Kārtavīrya Arjuna, berühmt dafür, tausend Arme zu besitzen. Allein mit Bogen und Pfeilen bezwang er die Erde bis an den Rand des Meeres und brachte sie unter seine Herrschaft.
Word by Word
कार्तवीर्यार्जुनःKārtavīrya Arjuna (the king)
कार्तवीर्यार्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootकार्तवीर्यार्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
नामby name
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनामन्
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
बाहुसहस्रवान्having a thousand arms
बाहुसहस्रवान्:
TypeAdjective
Rootबाहुसहस्रवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
येनby whom / by which
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
सागरपर्यन्ताextending up to the ocean
सागरपर्यन्ता:
TypeAdjective
Rootसागरपर्यन्त
FormFeminine, Nominative, Singular
धनुषाwith (his) bow
धनुषा:
Karana
TypeNoun
Rootधनुस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
निर्जिताconquered
निर्जिता:
TypeVerb
Rootनि√जि (जि—जय)
Formkta (past passive participle), Feminine, Nominative, Singular, Passive (participial)
महीthe earth
मही:
Karma
TypeNoun
Rootमही
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes