Shloka 21
Mokṣa-dharma Yoga-Upadeśa: Equanimity, Sense-Restraint, and Vision of the Ātman (आत्मदर्शन-योगोपदेशः)
जो साधक सदा संयमपरायण, योगयुक्त, मनको वशमें करनेवाला और जितेन्द्रिय है, वही आत्मासे प्रेरित होकर बुद्धिके द्वारा उसका साक्षात्कार कर सकता है ।। यथा हि पुरुष: स्वप्ने दृष्टवा पश्यत्यसाविति । तथा रूपमिवात्मानं साधुयुक्त: प्रपश्यति
yo sādhakaḥ sadā saṁyamaparāyaṇaḥ, yogayuktaḥ, manasaḥ vaśaṁ kartā jitendriyaś ca, sa evātmā-preritaḥ buddhyā tasya sākṣātkāraṁ kartum arhati. yathā hi puruṣaḥ svapne dṛṣṭvā paśyaty asāv iti, tathā rūpam iva ātmānaṁ sādhuyuktaḥ prapaśyati.
Der Brāhmaṇa sprach: „Nur der Übende, der stets der Selbstzucht hingegeben ist, im Yoga gegründet, den Geist zu bändigen vermag und Herr der Sinne ist—nur er kann, von innen her durch das Selbst (Ātman) angetrieben, Jenes durch die Kraft der Unterscheidung erkennen. Wie ein Mann, der im Traum etwas gesehen hat, es zu schauen meint: ‘Da ist es’, so nimmt auch der gut geschulte Yogin das Selbst wahr, als hätte es Gestalt—eine Erscheinung, die über sich hinaus auf unmittelbare Verwirklichung weist.“
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Direct realization of the Self is possible for the disciplined practitioner: one devoted to restraint, steady in yoga, controlling mind and senses. Such realization arises from inner prompting (ātma-prerita) and is grasped through discriminative intellect (buddhi), not through mere external ritual or speculation.
A Brahmin speaker instructs on the means of Self-knowledge. He uses a dream-analogy: as dream-objects appear vividly ‘as if present,’ so the yogin, properly composed, perceives the Self ‘as if with form’—a pedagogical way to describe an inward, immediate experience that transcends ordinary perception.