Shloka 24
यद्यपि पाण्डुपुत्र युधिष्ठिर हमारे शासक और शिक्षक हैं तो भी हमलोगोंने शिक्षा दी है और जन श्रेष्ठ महात्माने हमारी उन सभी बातोंको भलीभाँति स्वीकार किया है ।। धर्मपुत्रे हि धर्मज्ञे कृतज्ञे सत्यवादिनि । सत्यं धर्मो मतिश्नाग्रया स्थितिश्ष॒ सततं स्थिरा,धर्मपुत्र राजा युधिष्ठिर धर्मज्ञ, कृतज्ञ और सत्यवादी हैं। उनमें सत्य, धर्म, उत्तम बुद्धि तथा ऊँची स्थिति आदि गुण सदा स्थिरभावसे रहते हैं
vāyudeva uvāca | yady api pāṇḍuputra yudhiṣṭhira asmākaṃ śāsakaś ca śikṣakaś ca, tathāpi vayam eva śikṣāṃ dattavantaḥ; janaśreṣṭho mahātmā ca asmākaṃ tāḥ sarvāḥ kathāḥ samyag abhyupagataḥ || dharmaputre hi dharmajñe kṛtajñe satyavādini | satyaṃ dharmo matiś cāgryā sthitiś ca satataṃ sthirā ||
Vāyudeva sprach: „Obwohl Yudhiṣṭhira, der Sohn Pāṇḍus, unser Herrscher und unser Lehrer ist, waren doch wir es, die Unterweisung gaben; und jener Beste der Männer, der Großgesinnte, nahm all unsere Worte im rechten Geist an. Denn in Dharmaputra—kundig im Dharma, dankbar und wahrhaftig—stehen Wahrheit, Rechtschaffenheit, höchste Einsicht und eine feste, unerschütterliche Würde fortwährend beständig.“
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
True leadership is marked by stable virtues: truthfulness, commitment to dharma, refined discernment, gratitude, and unwavering steadiness. Even a ruler-teacher like Yudhiṣṭhira remains exemplary because these qualities are continually firm in him, and he is receptive to sound counsel.
Vāyu speaks in praise of Yudhiṣṭhira, noting that although Yudhiṣṭhira is their superior and instructor, he still accepts instruction offered to him. The passage underscores Yudhiṣṭhira’s character—his truth, dharma, wisdom, and steadfast dignity.