Shloka 22
Kṛṣṇa–Arjuna Saṃvāda in Indraprastha: Consolation, Legitimation, and Leave for Dvārakā (आश्वमेधिकपर्व, अध्याय १५)
Devanagari script
उक्तो बहुविध॑ राजा तत्र तत्र युधिष्ठिर: । सह भीष्मेण यद् युक्तमस्माभि: शोककारिते,शोकावस्थामें मनुष्यका दुःख दूर करनेके लिये उसे जो कुछ उपदेश देना उचित है, वह भीष्मसहित हमलोगोंने विभिन्न स्थानोंमें राजा युधिष्ठिरको दिया है। उन्हें अनेक प्रकारसे समझाया है
Translation
Dort haben wir, zusammen mit Bhīṣma, König Yudhiṣṭhira auf mancherlei Weise, hier und dort, mit dem Rat bedacht, der einem Trauernden gebührt, um sein Leid zu lindern. Wir haben es ihm auf vielfältige Art verständlich gemacht.
Word by Word
उक्तःhaving been spoken / addressed
उक्तः:
Karta
TypeVerb
Rootवच् (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त: उक्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
बहुविधम्in many ways / of many kinds
बहुविधम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबहुविध
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
तत्रthere (in various places)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सहtogether with
सह:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसह
भीष्मेणwith Bhīṣma
भीष्मेण:
Karana
TypeNoun
Rootभीष्म
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
यत्whatever / that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
युक्तम्proper / fitting
युक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयुज् (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त: युक्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
अस्माभिःby us
अस्माभिः:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
शोककारितेin (him) made sorrowful / in the grief-stricken (one)
शोककारिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootशोककारित (शोक + कारित)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
Speaker
वायुदेव उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes