Shloka 29
धृतराष्ट्रस्य पश्चात्तापः तथा वनप्रस्थानानुज्ञा | Dhṛtarāṣṭra’s Remorse and Request for Forest-Retirement
प्रणयेयुर्यथान्यायं पुरुषास्ते युधिष्ठिर । “भरतनन्दन युधिष्ठिर! तुम्हें ऐसा विधान बनाना चाहिये, जिससे तुम्हारे नियुक्त किये हुए न्यायाधिकारी पुरुष अपराधियोंके अपराधकी मात्राको भलीभाँति जानकर जो दण्डनीय हों, उन्हें ही उचित दण्ड दें ।।
vaiśampāyana uvāca | praṇayeyur yathānyāyaṃ puruṣās te yudhiṣṭhira | ādānarucayaś caiva paradārābhimarśinaḥ | (kaṭhordaṇḍapravṛttāś ca mithyā-vādinaḥ) | kaṭuvādino lobhino ’nyadhanāpahāriṇaḥ | dussāhasāḥ sabhā-bhavana-udyāna-nāśakāḥ | sarvavarṇānāṃ ca kalankakārakāḥ | tān deśa-kālaṃ vicārya suvarṇadaṇḍena vā prāṇadaṇḍena vā daṇḍayet ||
Vaiśampāyana sprach: „O Yudhiṣṭhira, Spross der Bharatas, du sollst eine rechtmäßige Ordnung einsetzen, damit die Männer, die du zu Richtern bestellst, zuerst das wahre Maß der Schuld eines Täters feststellen und dann nur jene bestrafen, die Strafe verdienen, und zwar in angemessener Weise. Doch Richter, die Gefallen an Bestechung finden, die sich an fremden Frauen vergehen, die besonders zu übermäßiger Härte neigen, die falsche Urteile sprechen—mit bitterer Rede, gierig, die fremdes Gut an sich reißen, tollkühn, die Versammlungshallen, Gebäude und Lustgärten zerstören und Menschen jeder sozialen Ordnung Schande bringen—solche Beamten sollen, unter Bedacht auf Ort und Zeit, entweder mit einer Geldbuße in Gold oder, wo es geboten ist, mit dem Tod bestraft werden.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A ruler must build a justice system that measures guilt accurately and punishes proportionately; corrupt judges—bribe-takers, adulterers, false adjudicators, and destroyers of public order—must themselves be punished, with penalties scaled to context, up to fines or even death.
Vaiśampāyana continues instructing Yudhiṣṭhira on rājadharma (kingly duty), focusing on judicial administration: how judges should act, what kinds of judicial misconduct are intolerable, and what sanctions a king should impose to protect dharma and society.