Shloka 41
धृतराष्ट्रस्य पाण्डवेषु प्रीति-वृत्तान्तः | Dhṛtarāṣṭra’s Affectionate Disposition toward the Pāṇḍavas
युधिछिर उवाच नमां प्रीणयते राज्यं त्वय्येवं दु:खिते नृप । धिड्मामस्तु सुदुर्बुद्धि राज्यसक्तं प्रमादिनम्,युधिष्ठिरने कहा--महाराज! आप यहाँ रहकर इस प्रकार दुःख उठा रहे थे और मुझे इसकी जानकारी न हो सकी, इसलिये अब यह राज्य मुझे प्रसन्न नहीं रख सकता। हाय! मेरी बुद्धि कितनी खराब है? मुझ-जैसे प्रमादी और राज्यासक्त पुरुषको धिक्कार है
yudhiṣṭhira uvāca
na māṃ prīṇayate rājyaṃ tvayy evaṃ duḥkhite nṛpa |
dhiṅ mām astu sudurbuddhiṃ rājyasaktaṃ pramādinam ||
Yudhiṣṭhira sprach: „O König, dieses Reich bereitet mir keine Freude, da du hier auf solche Weise gelitten hast und ich es nicht einmal wusste. Schande über mich — wie elend war mein Urteil! Möge einer wie ich verurteilt werden: nachlässig und an die Herrschaft geklammert.“
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Attachment to power (rājya) and negligence (pramāda) are ethical failures; true dharma requires vigilant care for elders and accountability, even when one holds legitimate sovereignty.
Yudhiṣṭhira addresses the king (nṛpa) with grief and shame, saying the kingdom cannot please him because the king was suffering without Yudhiṣṭhira’s knowledge; he condemns his own heedlessness and attachment to rule.