Previous Verse
Next Verse

Shloka 99

Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्

यातुधान्युवाच नामनैरुक्तमेतत्‌ ते दुःखव्याभाषिताक्षरम्‌ | नैतद्‌ धारयितुं शक्‍्यं गच्छावतर पद्मिनीम्‌,यातुधानी बोली--तुम्हारे नामकी व्याख्याका भी उच्चारण करना मेरे लिये कठिन है। अतः इसको याद रखना असम्भव है। जाओ, तुम भी बावड़ीमें उतरो

yātudhānī uvāca nāma-nairuktam etat te duḥkha-vyābhāṣitākṣaram | na etad dhārayituṁ śakyaṁ gaccha āvatara padminīm ||

Die yātudhānī sprach: „Auch diese etymologische Erklärung deines Namens ist mir schon beim Aussprechen schwer; die Silben kommen nur mühsam und unter Schmerz hervor. Darum kann ich sie nicht im Gedächtnis behalten. Geh—steig auch du in die padminī hinab (den lotuserfüllten Teich/Brunnen mit Stufen).“

यातुधानीthe Yātudhānī (female demoness)
यातुधानी:
Karta
TypeNoun
Rootयातुधानी
FormFeminine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
नामname
नाम:
Karma
TypeNoun
Rootनामन्
FormNeuter, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
नैरुक्तम्etymologically explained/derived
नैरुक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनैरुक्त
FormNeuter, Accusative, Singular
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
तेof you/your
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
दुःखव्याभाषिताक्षरम्a syllable/word uttered with difficulty (painfully pronounced)
दुःखव्याभाषिताक्षरम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुःख-व्याभाषित-अक्षर
FormNeuter, Accusative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
धारयितुम्to retain/remember/bear
धारयितुम्:
TypeVerb
Rootधृ
FormTumun (infinitive)
शक्यम्possible
शक्यम्:
TypeAdjective
Rootशक्य
FormNeuter, Nominative, Singular
गच्छgo
गच्छ:
TypeVerb
Rootगम्
FormImperative, Second, Singular
अवतरdescend/enter
अवतर:
TypeVerb
Rootअव-तॄ
FormImperative, Second, Singular
पद्मिनीम्the lotus-pond (Padminī)
पद्मिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपद्मिनी
FormFeminine, Accusative, Singular

विश्वामित्र उवाच

विश्वामित्र (Viśvāmitra)
यातुधानी (Yātudhānī)
पद्मिनी (Padminī—lotus-pond/stepwell)