Shloka 45
Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्
Devanagari script
अरुन्धत्युवाच धर्मार्थ संचयो यो वै द्रव्याणां पक्षसम्मत: । तप:संचय एवेह विशिष्टो द्रव्यसंचयात्,अरुन्धती बोलीं--संसारमें एक पक्षके लोगोंकी राय है कि धर्मके लिये धनका संग्रह करना चाहिये; किंतु मेरी रायमें धन-संग्रहकी अपेक्षा तपस्याका संचय ही श्रेष्ठ है
Translation
Arundhatī sprach: Manche in der Welt meinen, man solle Reichtum zum Zwecke des Dharma ansammeln; doch nach meiner Ansicht ist das Ansammeln von Askese (tapas) erlesener als das Ansammeln von Gütern.
Word by Word
अरुन्धतीArundhatī
अरुन्धती:
Karta
TypeNoun
Rootअरुन्धती
FormFeminine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), Third, Singular, Parasmaipada
धर्मार्थfor the sake of dharma
धर्मार्थ:
TypeNoun
Rootधर्म + अर्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
संचयःaccumulation, collection
संचयः:
TypeNoun
Rootसंचय
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwhich/that (who)
यः:
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वैindeed, certainly
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
द्रव्याणाम्of wealth/things
द्रव्याणाम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य
FormNeuter, Genitive, Plural
पक्षसम्मतःapproved/accepted by a party (side)
पक्षसम्मतः:
TypeAdjective
Rootपक्ष + सम्मत
FormMasculine, Nominative, Singular
तपःausterity, penance
तपः:
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Nominative, Singular
संचयःaccumulation, store
संचयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंचय
FormMasculine, Nominative, Singular
एवalone, indeed
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
इहhere, in this world/context
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
विशिष्टःsuperior, distinguished
विशिष्टः:
TypeAdjective
Rootविशिष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
द्रव्यसंचयात्than (from) accumulation of wealth
द्रव्यसंचयात्:
Apadana
TypeNoun
Rootद्रव्य + संचय
FormMasculine, Ablative, Singular
Speaker
विश्वामित्र उवाच
Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes