Shloka 5
अलोभोपाख्यानम् — शुनःसख-यातुधानी-संवादः
The Allegory of Non-Greed: Śunaḥsakha and the Yātudhānī
भारत! धीरे-धीरे चारों वर्णोंके लोग श्राद्धमें देवताओं और पितरोंको अन्न देने लगे। लगातार श्राद्धमें भोजन करते-करते वे देवता और पितर पूर्ण तृप्त हो गये। अब वे अन्न पचानेके प्रयत्नमें लगे। अजीर्णसे उन्हें विशेष कष्ट होने लगा। तब वे सोम देवताके पास गये ।।
bhīṣma uvāca | bhārata! dhīre-dhīre cāturvarṇyāḥ śrāddhe devatābhyaḥ pitṛbhyaś ca annaṃ pradātum ārabdhavantaḥ | nityam eva śrāddhe bhojanaṃ kurvanto devāḥ pitaraś ca parama-tṛptim agaman | atha te 'nna-pācana-prayatneṣu vyagrā babhūvuḥ | ajīrṇena teṣāṃ viśeṣaḥ kleśo 'bhavat | tataḥ te somadevam upajagmuḥ || te 'bruvan somam āsādya pitara ajīrṇa-pīḍitāḥ | nivāpānnena pīḍyāmaḥ, śreyo no 'tra vidhīyatām ||
Bhishma sprach: „O Bhārata, im Laufe der Zeit begannen die Menschen aller vier Varṇas, in den śrāddha-Riten Speise den Göttern und den Ahnen darzubringen. Da die Götter und die Pitṛs bei diesen fortwährenden śrāddhas immer wieder aßen, wurden sie völlig gesättigt. Dann bemühten sie sich, die Speise zu verdauen; doch die Unverdaulichkeit quälte sie aufs Schwerste. Darum gingen sie zu Soma. Als sie Soma erreichten, sprachen die von Verdauungsnot bedrängten Pitṛs: ‘O Herr, die Speise der śrāddha-Opfer (nivāpa) bereitet uns großes Leid. Bitte ordne in dieser Sache, was für uns wahrhaft heilsam ist.’“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Ritual giving (śrāddha) is meant to promote welfare (śreyas) and harmony between humans, gods, and ancestors; even meritorious acts should be guided by appropriateness and balance, so that the intended beneficiaries are truly helped rather than burdened.
Because people repeatedly perform śrāddhas and offer food, the gods and Pitṛs keep eating until they are over-satiated and suffer indigestion. Distressed, the Pitṛs approach Soma and request a remedy—asking him to arrange what is best regarding the śrāddha food offerings.