Shloka 10
Śrāddha-pravṛtti-kathana and Varjya-dravya-nirdeśa
Origin and Prohibitions in Śrāddha
आपो मूलं फलं॑ मांसमन्नं वापि पितृक्षये । यत् किंचिन्मधुसम्मिश्र॑ तदानन्त्याय कल्पते,'पितरोंकी क्षय-तिथिको जल, मूल, फल, उसका गूदा और अन्न आदि जो कुछ भी मधुमिश्रित करके दिया जाता है, वह उन्हें अनन्तकालतक तृप्ति देनेवाला है”
āpo mūlaṁ phalaṁ māṁsam annaṁ vāpi pitṛkṣaye | yat kiñcin madhusammiśraṁ tad ānantyāya kalpate ||
Bhīṣma erklärt, dass beim Ahnenritus zur Gedenkzeit der Pitṛs (pitṛkṣaya) jede Gabe—Wasser, Wurzeln, Früchte, Fleisch oder gekochte Speise—wenn sie mit Honig vermischt wird, zu einer Spende wird, die den Ahnen dauerhafte Sättigung gewährt. Der ethische Akzent liegt auf aufrichtigen, richtig bereiteten Opfergaben, die die Linie ehren und das Dharma durch Dankbarkeit und Erinnerung wahren.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Offerings made for the ancestors, especially when prepared with care (here, mixed with honey), are said to yield long-lasting benefit; the verse underscores dharma as gratitude and responsible remembrance of one’s lineage through proper rites.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs on duties and merits of rites; here he specifies that various foods and even water, when offered at pitṛkṣaya with honey, are considered especially efficacious for satisfying the Pitṛs.