Shloka 51
Nṛga-upākhyāna: Brāhmaṇa-sva and the Consequence of Misappropriated Gift-Cattle (कृकलास-रूपे नृगोपाख्यानम्)
न वधार्थ प्रदातव्या न कीनाशे न नास्तिके । गोजीविने न दातव्या तथा गौर्भरतर्षभ,(गोरसानां न विक्रेतुरपज्चयजनस्य च ।) भरतश्रेष्ठ! जो मनुष्य वध करनेके लिये गौ माँग रहा हो, उसे कदापि गाय नहीं देनी चाहिये। इसी प्रकार कसाईको, नास्तिकको, गायसे ही जीविका चलानेवालेको, गोरस बेचनेवाले और पंचयज्ञ न करनेवालेको भी गाय नहीं देनी चाहिये
bhīṣma uvāca | na vadhārthaṃ pradātavyā na kīn̄āśe na nāstike | gojīvine na dātavyā tathā gaur bharatarṣabha | gorasānāṃ na vikretur apañcayajanasya ca |
Bhīṣma sprach: „O Stier unter den Bharatas, eine Kuh darf niemals dem gegeben werden, der sie mit der Absicht erbittet, sie zu töten. Ebenso soll man sie weder einem Schlachter geben, noch einem Ungläubigen (nāstika), noch einem, der vom Ausnutzen der Kühe lebt, noch einem Händler von Milch und Milchprodukten, noch einem, der die fünf täglichen Opferpflichten vernachlässigt. Die Gabe einer Kuh ist ein heiliger Treuhandauftrag; sie darf nur in Hände gelegt werden, die sie schützen und ehren.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that the merit of go-dāna (gifting a cow) depends on the recipient’s dharmic conduct and intention. A cow should not be given where it will be harmed, commodified, or placed with someone who rejects or neglects foundational duties; the donor must ensure the gift supports protection and righteous living.
In the Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma, especially the ethics of gifts and conduct. Here he specifies disqualifications for recipients of a cow, framing go-dāna as a sacred responsibility rather than a mere transfer of property.