Shloka 31
Adhyāya 64: Dāna-prakāra—Suvarṇa, Pānīya-dāna, Ghṛta-dāna, and Upakaraṇa-dāna
Utility Gifts
क्रोशन्त्यो यस्य वै राष्ट्रादू हयन्ते तरसा स्त्रिय: । क्रोशतां पतिपुत्राणां मृतोड्सौ न च जीवति,जिसके राज्यसे रोती-बिलखती स्त्रियोंका बलपूर्वक अपहरण हो जाता हो और उनके पति-पुत्र रोते-पीटते रह जाते हों, वह राजा नहीं, मुर्दा है। अर्थात् वह जीवित रहते हुए मुर्देके समान है
krośantyo yasya vai rāṣṭrād ūhayante tarasā striyaḥ | krośatāṃ pati-putrāṇāṃ mṛto 'sau na ca jīvati ||
Bhīṣma sprach: In jenem Reich, in dem Frauen unter Schreien und Weinen mit Gewalt fortgeschleppt werden und ihre Männer und Söhne klagend zurückbleiben—ein solcher Mann ist kein wahrer König. Er ist einem Toten gleich; auch wenn er atmet, lebt er nicht wirklich, denn er hat die vornehmste Pflicht des Herrschers verfehlt: zu schützen.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler’s legitimacy rests on protection: if women are abducted by force within his realm and families are left helpless, he has failed rājadharma. Such a ruler is condemned as ‘dead while living’ because his moral purpose as king has collapsed.
Bhīṣma, instructing on duties of kingship in the Anuśāsana Parva, gives a sharp ethical criterion: a kingdom where women are seized and their husbands and sons can only cry out reflects the ruler’s inability or unwillingness to protect; therefore he is unworthy of the title ‘king’.