Shloka 13
अध्याय ५६ — च्यवन–कुशिकसंवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Lineage, Conflict, and Transmission
यदा तौ निर्विकारौ तु लक्षयामास भार्गव: । तत उत्थाय सहसा स्नानशालां विवेश ह,स मुनि: पुनरेवाथ नृपते: पश्यतस्तदा । नासूयां चक्रतुस्तौ च दम्पती भरतर्षभ भरतश्रेष्ठ! वहाँ स्नानके लिये राजोचित सामग्री पहलेसे ही तैयार करके रखी गयी थी; किंतु उस सारी सामग्रीकी अवहेलना करके--उसका किंचित् भी उपयोग न करके वे मुनि पुन: राजाके देखते-देखते वहीं अन्तर्धान हो गये; तो भी उन पति-पत्नीने उनके प्रति दोष- दृष्टि नहीं की
yadā tau nirvikārau tu lakṣayāmāsa bhārgavaḥ | tata utthāya sahasā snānaśālāṃ viveśa ha sa muniḥ punar evātha nṛpateḥ paśyatas tadā | nāsūyāṃ cakratus tau ca dampatī bharatarṣabha ||
Bhishma sprach: Als der Bhargava-Weise wahrnahm, dass das königliche Paar gänzlich unerschüttert blieb, erhob er sich plötzlich und betrat die Badekammer. Dann verschwand jener Muni, während der König es mit eigenen Augen sah, abermals. Obwohl der König alle königlichen Erfordernisse für das Bad bereits bereitgestellt hatte, missachtete der Weise sie vollständig und gebrauchte nichts davon; dennoch warfen Mann und Frau ihm keinen tadelnden, fehlersuchenden Blick zu, o Stier unter den Bharatas.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True dharma is shown by steadiness and freedom from asūyā (envy/spite/fault-finding) even when one’s hospitality or efforts appear to be rejected. The couple’s restraint demonstrates ethical maturity: they do not judge the sage’s conduct, but maintain reverence and composure.
A Bhargava sage observes that the husband and wife remain unperturbed. He abruptly enters the bathing chamber and, despite the king’s prepared royal bathing arrangements, he ignores them and vanishes again in the king’s sight. The couple still does not harbor resentment or criticism toward him.