Shloka 10
च्यवन-कुशिक-संवादः
Cyavana–Kuśika Dialogue on Hospitality, Service, and Lineage Questions
मागधो वामकइश्नैव द्वौ वैश्यस्योपलक्षितौ । ब्राह्माण्यां क्षत्रियायां च क्षत्रियस्यैक एव तु,ब्राह्मणी और क्षत्रियाके गर्भसे वैश्यद्वारा जो पुत्र उत्पन्न किये जाते हैं, वे क्रमश: मागध और वामक नामवाले दो प्रकारके अपसद देखे गये हैं। क्षत्रियके एक ही वैसा पुत्र देखा जाता है, जो ब्राह्मणीसे उत्पन्न होता है। उसकी सूत संज्ञा है। ये छ: अपसद अर्थात् प्रतिलोम पुत्र माने गये हैं। नरेश्वर! इन पुत्रोंको मिथ्या नहीं बताया जा सकता
bhīṣma uvāca |
māgadho vāmakaiś caiva dvau vaiśyasyopalakṣitau |
brāhmaṇyāṁ kṣatriyāyāṁ ca kṣatriyasyaika eva tu ||
Bhishma sprach: „Von einem Vaiśya werden zwei Arten von Nachkommenschaft anerkannt, wenn sie im Schoß einer Brahmanin und im Schoß einer Kshatriya-Frau geboren werden — sie heißen der Reihe nach Māgadha und Vāmaka. Für einen Kshatriya jedoch wird nur eine solche Art anerkannt: der Sohn, der von einer Brahmanin geboren wird und Sūta heißt. Diese werden zu den ‘apasada’ (pratiloma) gezählt, den Geburten in umgekehrter Ordnung. O König, solche Einteilungen gelten in dieser Dharma-Erörterung als feststehend und dürfen nicht als unwahr verworfen werden.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a normative dharma classification of certain ‘pratiloma’ (reverse-order) unions and the names assigned to their offspring, treating these categories as authoritative within the traditional social-ethical framework being taught by Bhishma.
In the Anushasana Parva’s instruction section, Bhishma is explaining to the king a set of traditional social categories: which mixed-lineage sons are said to arise from a Vaishya father with Brahmin/Kshatriya mothers (Māgadha, Vāmaka), and from a Kshatriya father with a Brahmin mother (Sūta).