Shloka 16
Cyavana’s Water-Vow and the Ethics of Cohabitation (स्नेह-सम्वास-धर्मः)
भारत! ब्राह्मणसे शूद्रामें जो पुत्र उत्पन्न होता है, उसे तो धन न देनेका ही विधान है तो भी शूद्राके पुत्रको पैतृक धनका स्वल्पतम भाग--एक अंश दे देना चाहिये ।।
bhīṣma uvāca | bhārata! brāhmaṇe śūdrāyāṃ yo putra utpadyate, tasmai tu dhanaṃ na dātavyam iti vidhānam; tathāpi śūdrāyāḥ putrāya paitṛkasya dhanasya svalpatamaṃ bhāgam—ekam aṃśaṃ—dātavyaḥ || daśadhā pravibhaktasya dhanasya eṣa bhavet kramaḥ | savarṇāsu tu jātānāṃ samān bhāgān prakalpayet ||
Bhishma sprach: „O Bhārata, wenn ein Sohn einem Brahmanen von einer Śūdra-Frau geboren wird, lautet die Vorschrift, ihm kein Vermögen zu geben; dennoch soll dem Sohn einer Śūdra der geringste Teil des väterlichen Besitzes gewährt werden – ein Anteil. Dies ist die Ordnung, wenn das Gut in zehn Teile geteilt wird. Doch für Söhne, die von Frauen derselben Varṇa geboren sind, sollen allen gleiche Anteile zugewiesen werden.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma outlines a dharma-based rule for inheritance: in a ten-part division, sons born from women of the same varna receive equal shares, while a son connected with a Shudra mother is assigned only the smallest portion, reflecting the text’s normative social-legal framework.
In the Anushasana Parva’s instruction on dharma, Bhishma is advising Yudhiṣṭhira on household and legal duties—specifically, how paternal wealth should be apportioned among sons under different marital/varna circumstances.