Shloka 11
Varṇasaṃkara: Causes, Classifications, and Conduct-based Recognition (वर्णसंकरः—हेतु-जाति-आचारनिर्णयः)
भीष्म उवाच यथैवात्मा तथा पुत्र: पुत्रेण दुहिता समा । तस्यामात्मनि तिष्ठन्त्यां कथमन्यो धनं हरेत्,भीष्मजीने कहा--बेटा! पुत्र अपने आत्माके समान है और कन्या भी पुत्रके ही तुल्य है, अत: आत्मस्वरूप पुत्रके रहते हुए दूसरा कोई उसका धन कैसे ले सकता है?
bhīṣma uvāca | yathaivātmā tathā putraḥ putreṇa duhitā samā | tasyām ātmani tiṣṭhantyāṃ katham anyo dhanaṃ haret |
Bhishma sprach: „Wie das eigene Selbst ist, so ist auch der Sohn; und die Tochter ist dem Sohn gleich. Solange dieses verkörperte ‚Selbst‘—in der Gestalt des Kindes—noch gegenwärtig ist, wie könnte ein anderer rechtmäßig dessen Vermögen an sich nehmen?“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma affirms an ethical-dharmic principle of inheritance: a daughter is equal to a son, and as long as one’s rightful offspring (the continuation of one’s own ‘self’) exists, outsiders have no legitimate claim to seize the person’s wealth.
In the Anushasana Parva’s instruction on dharma, Bhishma is laying down a rule-like moral argument about rightful heirs and property: he equates daughter with son and uses that equality to deny the legitimacy of third-party appropriation of a family’s wealth.