Shloka 4
Vipula’s Yogic Protection of the Guru’s Household (विपुलस्य योगरक्षा / Vipulasya Yogarakṣā)
Devanagari script
तां दृष्टवा चारुसर्वाज्धीं पप्रच्छाप्सरसं मुनि: । संशयो हृदि कश्रिन्मे ब्रूहि तन्मे सुमध्यमे,मनोहर अंगोंसे युक्त उस अप्सराको देखकर मुनिने उसके सामने अपना प्रश्न रखा --'सुमध्यमे! मेरे हृदयमें एक महान् संदेह है। उसके विषयमें मुझे यथार्थ बात बताओ”
Transliteration
tāṁ dṛṣṭvā cāru-sarvāṅgīṁ papracchāpsarasaṁ muniḥ | saṁśayo hṛdi kaścin me brūhi tan me sumadhyame ||
Translation
Als der Weise jene Apsaras erblickte, an jedem Glied von Schönheit erfüllt, fragte er sie: „O Schlanktaillige, ein großer Zweifel ist in meinem Herzen aufgestiegen. Sage mir die Wahrheit darüber.“
Word by Word
ताम्her
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
चारु-सर्व-अवधीम्of charming, all-surpassing beauty/limit
चारु-सर्व-अवधीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootचारु + सर्व + अवधी
FormFeminine, Accusative, Singular
पप्रच्छasked
पप्रच्छ:
TypeVerb
Rootप्रच्छ्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
अप्सरसम्the apsaras (celestial nymph)
अप्सरसम्:
Karma
TypeNoun
Rootअप्सरस्
FormFeminine, Accusative, Singular
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
संशयःa doubt
संशयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular
हृदिin (my) heart
हृदि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहृद्
FormNeuter, Locative, Singular
कश्चित्some, a certain
कश्चित्:
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
मेof me / my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular, First
ब्रूहिtell (you)
ब्रूहि:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
तत्that (matter)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
मेto me
मे:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormDative, Singular, First
सुमध्यमेO fair-waisted one
सुमध्यमे:
TypeNoun (vocative epithet)
Rootसु + मध्यम
FormFeminine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaA
a sage (muni)A
an apsaras (celestial nymph)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes