Shloka 16
Viśvāmitra-janma: Ṛcīka–Satyavatī–Gādhi and the Charu Exchange (विश्वामित्र-जन्म: ऋचीक–सत्यवती–गाधि वृत्तान्तः)
ध्यातमात्रमचीकेन हयानां चन्द्रवर्चसाम् | गड्ाजलात् समुत्तस्थी सहस्नं विपुलौजसाम्,तदनन्तर ऋचीकके चिन्तन करते ही गंगाजीके जलसे चन्द्रमाके समान कान्तिवाले एक हजार तेजस्वी घोड़े प्रकट हो गये
dhyātamātram ṛcīkena hayānāṃ candravarcasām | gaṅgājalāt samuttiṣṭhī sahasraṃ vipulaujasām ||
Bhishma sprach: In dem Augenblick, da Ṛcīka es nur in Gedanken betrachtete, stiegen aus den Wassern der Gaṅgā tausend Pferde empor—mondhell strahlend und von großer Kraft erfüllt. Die Begebenheit bezeugt die Macht disziplinierter Geisteshaltung und asketischer Kraft: innerer Entschluss und geistiges Verdienst können ohne Gewalt und Zwang greifbare Wirkungen hervorbringen.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the efficacy of tapas and focused intention: when the mind is disciplined and spiritually empowered, results can arise through dharmic, non-violent means—suggesting that inner mastery can be more potent than external force.
Bhīṣma narrates that Ṛcīka, simply by contemplating, causes a thousand moon-bright, powerful horses to emerge from the waters of the Gaṅgā—an event presented as a manifestation of ascetic/spiritual power.