Shloka 11
पात्रलक्षण-परिक्षा (Pātra-Lakṣaṇa Parīkṣā) — Criteria for a Worthy Recipient
ब्राह्मणादेव तद् भूतं प्रभवन्ति यत: प्रजा:,जिससे समस्त प्रजा उत्पन्न होती है, वह यज्ञ आदि कर्म ब्राह्मणोंसे ही सम्पन्न होता है। जीव जहाँसे उत्पन्न होता है और मृत्युके पश्चात् जहाँ जाता है, उस तत्त्वको, स्वर्ग और नरकके मार्गको तथा भूत, वर्तमान और भविष्यको ब्राह्मण ही जानता है। ब्राह्मण मनुष्योंमें सबसे श्रेष्ठ है। भरतश्रेष्ठ) जो अपने धर्मको जानता है और उसका पालन करता है, वही सच्चा ब्राह्मण है
brāhmaṇād eva tad bhūtaṃ prabhavanti yataḥ prajāḥ | yasmāt samastā prajā utpadyante, tat yajñādi karma brāhmaṇebhya eva sampadyate | jīvo yatas utpadyate ca mṛtyoḥ paścāt yatra gacchati, tat tattvaṃ, svarga-narakayoḥ mārgaṃ tathā bhūta-vartamāna-bhaviṣyat ca brāhmaṇa eva jānāti | brāhmaṇo manuṣyeṣu sarvaśreṣṭhaḥ | (bharataśreṣṭha) yo ’sya dharmaṃ jānāti taṃ ca pālayati sa eva satyo brāhmaṇaḥ ||
Bhishma sprach: Aus dem Brahmanen geht jenes Prinzip hervor, durch das die Lebewesen entstehen; und die Opfer (yajña) und anderen heiligen Riten, durch die die Ordnung der Gesellschaft getragen wird, werden von Brahmanen vollzogen. Der Brahmane kennt die Wahrheit, aus der das Leben geboren wird und zu der es nach dem Tod zurückkehrt; er kennt die Wege, die zum Himmel und zur Hölle führen, und er versteht Vergangenheit, Gegenwart und Zukunft. Darum gilt der Brahmane als der Vornehmste unter den Menschen. Doch, o Bester der Bharatas, nur wer seine eigene Dharma wahrhaft erkennt und ihr gemäß lebt, ist ein echter Brahmane.
भीष्म उवाच