Shloka 3
Pūjya-namaskārya-prakaraṇa
On Those Worthy of Honor and Salutation
Devanagari script
मतडज् उवाच इदं वर्षसहसंर वै ब्रह्मचारी समाहित: । अतिष्ठमेकपादेन ब्राह्म॒ण्यं नाप्तुयां कथम्,मतंगने कहा--देवराज! मैंने ब्रह्मचर्य-पालनपूर्वक एकाग्रचित्त हो एक हजार वर्षोंतक एक पैरसे खड़ा होकर तप किया है। फिर मुझे ब्राह्मणत्व कैसे नहीं प्राप्त हो सकता?
Translation
Mataṅga sprach: „O König der Götter! Ich habe Brahmacarya bewahrt, den Geist gesammelt, und tausend Jahre lang Tapas geübt, auf einem einzigen Bein stehend. Wie sollte ich da nicht den Stand eines Brahmanen erlangen?“
Word by Word
मतङ्गःMatanga
मतङ्गः:
Karta
TypeNoun
Rootमतङ्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
वर्षसहस्रम्a thousand years (for a thousand-year period)
वर्षसहस्रम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर्ष-सहस्र
FormNeuter, Accusative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
ब्रह्मचारीa celibate student; one observing brahmacarya
ब्रह्मचारी:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
समाहितःcomposed; concentrated
समाहितः:
TypeAdjective
Rootसमाहित
FormMasculine, Nominative, Singular
अतिष्ठम्I stood
अतिष्ठम्:
TypeVerb
Rootस्था
FormImperfect, First, Singular
एकपादेनwith one foot (on one leg)
एकपादेन:
Karana
TypeNoun
Rootएक-पाद
FormMasculine, Instrumental, Singular
ब्राह्मण्यम्brahminhood; the status of a Brahmin
ब्राह्मण्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्राह्मण्य
FormNeuter, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
आप्तुयाम्may I obtain
आप्तुयाम्:
TypeVerb
Rootआप्
FormOptative, First, Singular
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
Speaker
मतडज् उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes